Pięć lat ECUS w Elblągu. Jak centrum zmieniło lokalną pomoc społeczną

Przed pięcioma laty w Elblągu rozpoczął się proces, który zmienił nie tylko nazwę miejskiej instytucji, ale przede wszystkim sposób myślenia o pomocy społecznej. MOPS przekształcił się w Elbląskie Centrum Usług Społecznych, a wraz z tym przyszło nowe podejście: mniej administracyjnego dystansu, więcej relacji, dostępności i pracy blisko mieszkańców.

Od interwencji do budowania relacji

Nowy model działania poszerzył zakres wsparcia znanego wcześniej głównie z pomocy finansowej i reagowania na kryzysy. ECUS zaczął rozwijać usługi skierowane do rodzin, seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców potrzebujących specjalistycznego poradnictwa i codziennego wsparcia.

W praktyce oznaczało to nie tylko nowe formy pomocy, ale też tworzenie przestrzeni spotkań, integracji i aktywizacji. W ofercie pojawiły się między innymi kluby seniora, usługi asystenckie, opieka wytchnieniowa, wsparcie logopedyczne i zdrowotne, a także wydarzenia i warsztaty wzmacniające więzi społeczne.

Przekształcenie w CUS dawało możliwość zmiany, bycia ośrodkiem, w którym każdy znajdzie miejsce dla siebie, gdzie udzielane jest wsparcia w formie pieniężnej, niepieniężnej. To miejsce spotkań, licznych wydarzeń, konferencji, warsztatów, których głównym celem jest dbanie o relacje i budowanie więzi. To spotkania osób, często samotnych w naszych klubach seniora. To rozwój usług społecznych, szeroko rozumiane poradnictwo specjalistyczne, usługi asystenckie, opieka wytchnieniowa, usługi logopedyczne, zdrowotne. To działania na rzecz rodzin, ale i społeczności lokalnych.

Beata Kulesza, dyrektor ECUS

Ludzie, którzy tworzą centrum na co dzień

W centrum tej zmiany są konkretni mieszkańcy i ich historie. To oni pokazują, że nowoczesna pomoc społeczna nie kończy się na procedurze, ale zaczyna tam, gdzie pojawia się uważność, kontakt i zaufanie. ECUS ma działać nie tylko wtedy, gdy problem już wybuchł, ale także wcześniej - tak, by zapobiegać kryzysom.

Beata Kulesza podkreśla, że siłą tej instytucji są osoby korzystające ze wsparcia, które nadają pracy sens i energię. W jej ocenie to właśnie codzienne kontakty z podopiecznymi, seniorami czy rodzinami zastępczymi sprawiają, że centrum staje się miejscem realnej zmiany w życiu konkretnych ludzi.

Bez nich nie byłoby CUS-u. Nie działyby się „cuda”, dla których warto być w tej pracy, mimo że staje się coraz trudniejsza, wymagająca i przytłaczająca odpowiedzialnością. Dla Pani Janki, która po przyjściu do klubu seniora nie jest już samotna, Jaśka z rodziny zastępczej, który teraz radośnie się przytuli i da kwiatki zerwane prosto z łąki. To oni zarażają energią i powodują, że zmieniamy się, by stawać się kimś ważnym w czyimś życiu.

Beata Kulesza, dyrektor ECUS

Instytucja bliżej mieszkańców i partnerów społecznych

Po pięciu latach działania ECUS jest oceniany jako miejsce bardziej otwarte i lepiej odpowiadające na potrzeby elblążan. Monika Kurpanik zwraca uwagę, że zmiana nie ograniczyła się do nowej nazwy, lecz przełożyła się na styl pracy: więcej rozmowy z mieszkańcami, większa dostępność i szukanie rozwiązań razem z nimi.

Taką samą ocenę wystawia Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Olsztynie, wskazując na dynamiczny rozwój centrum, jego udział w projektach społecznych i wdrażaniu nowych usług zgodnych z ideą deinstytucjonalizacji. Anna Konecko podkreśla także gotowość ECUS do podnoszenia kompetencji i dzielenia się doświadczeniami z innymi samorządami.

Przez te 5 lat miałam niewątpliwą przyjemność zaobserwować, że nie była to tylko zmiana nazwy. To miejsce stało się bardziej otwarte, przyjazne i bliższe mieszkańcom. Widzimy, jak ECUS wychodzi do ludzi, rozmawia z nimi, słucha ich potrzeb i wspólnie szuka rozwiązań. Z roku na rok coraz mocniej widać, jak jego działania wpływają na lokalną społeczność - integrują, aktywizują i pokazują, że wsparcie to coś znacznie więcej niż pomoc w trudnych chwilach.

Monika Kurpanik, dyrektor Departamentu Zdrowia i Spraw Społecznych

Z perspektywy Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Olsztynie ostatnie pięć lat to czas dynamicznego rozwoju Elbląskiego Centrum Usług Społecznych. ECUS konsekwentnie buduje nowoczesny model usług społecznych, skutecznie odpowiadając na potrzeby mieszkańców oraz rozwijając ofertę wsparcia dla różnych grup społecznych. Na przestrzeni lat Centrum stało się aktywnym realizatorem projektów społecznych polegających m.in. na wdrażaniu nowych usług oraz realizowaniu działań zgodnych z ideą deinstytucjonalizacji. Jest jednostką, która buduje nowoczesne podejście do polityki społecznej. Szczególnie cenimy otwartość zespołu na rozwój kompetencji, udział w szkoleniach i działaniach edukacyjnych organizowanych przez ROPS, a także gotowość do dzielenia się doświadczeniami z innymi samorządami. Dziś ECUS jest przykładem instytucji, która skutecznie łączy profesjonalizm, otwartość na zmiany i zaangażowanie w budowanie lokalnej społeczności.

Anna Konecko, Kierownik Biura Rozwoju Społecznego

Partnerstwo zamiast relacji podwykonawczych

Istotnym elementem działania ECUS stała się współpraca z organizacjami pozarządowymi. Dr Krzysztof Grablewski z Fundacji Elbląg ocenia, że w ostatnich pięciu latach centrum wyraźnie poszerzyło zakres wsparcia kierowanego do mieszkańców i zwiększyło dostępność usług społecznych oraz publicznych.

Jeszcze mocniej podkreśla to Arkadiusz Jachimowicz, który mówi o konsekwencji w budowaniu nowej formuły działania i o przejściu od modelu wykonawczego do partnerskiego. W jego ocenie ECUS stał się marką rozpoznawalną także poza Elblągiem, a współpraca z organizacjami społecznymi przynosi wymierne efekty dla lokalnej społeczności.

Z perspektywy Fundacji Elbląg w ciągu ostatnich pięciu lat działalność ECUS w Elblągu znacząco się rozwinęła. Dostrzegamy przede wszystkim poszerzenie zakresu wsparcia kierowanego do mieszkańców miasta oraz zwiększenie dostępności różnorodnych usług społecznych i publicznych.

dr Krzysztof Grablewski, prezes Fundacji Elbląg

Podziwiam odwagę, także samorządu, i konsekwencję, z jaką Beata Kulesza zmieniała elbląski ośrodek pomocy społecznej, o zakorzenionej od dziesiątków lat nazwie MOPS. Przy każdym słownym powrocie do starej nazwy z naciskiem przypominała: teraz to jest ECUS.Ale to pewnie było stosunkowo łatwe. Ile musiała wnieść wysiłku, aby otworzyć pracowników na nową, otwartą formułę działania, bo przecież nie wystarczy zmiana szyldu. Udało jej się to. I udało jej się pozyskać grupę organizacji społecznych, z którymi na co dzień pracuje, traktując nas nie jak podwykonawców, ale jak partnerów. Z dumą słyszę w różnych gremiach województwa, że elbląski ECUS jest punktem odniesienia, marką, celem. Wiem, że to nie koniec drogi, ale już teraz z przekonaniem gratuluję.

Arkadiusz Jachimowicz, prezes Elbląskiego Stowarzyszenia Wspierania Inicjatyw Pozarządowych

Co dalej z ECUS?

Choć jubileusz pokazuje skalę zmian, w centrum wciąż widoczne są potrzeby rozwojowe. Beata Kulesza wskazuje na konieczność pozyskiwania ludzi z pasją, rozbudowy siedziby oraz przyjęcia ostatecznych zmian ustawowych, które uporządkują funkcjonowanie CUS-ów.

To ważne także dla mieszkańców, bo od sprawnego działania ECUS zależy dostęp do usług, które pomagają nie tylko w sytuacjach kryzysowych, ale też budują codzienne bezpieczeństwo, więzi i lokalną wspólnotę. W Elblągu centrum stało się już czymś więcej niż instytucją - teraz czeka je kolejny etap rozwoju.

Czego potrzebujemy? Ludzi z pasją. Rozbudowy Centrum, gdyż pomieszczenia, które posiadamy, są już niewystarczające a przede wszystkim ostatecznych zmian ustawowych, które uregulowałyby kwestie funkcjonowania CUS-ów. Mam nadzieję, że nasze rekomendacje przekazane podczas konsultacji z ministerstwem zostaną uwzględnione i będą satysfakcjonujące dla mieszkańców i środowiska zawodowego pracowników CUS-ów.

Beata Kulesza, dyrektor ECUS

W ciągu pięciu lat ECUS przeszedł drogę od miejskiego ośrodka pomocy do nowoczesnego centrum usług społecznych, które łączy wsparcie, profilaktykę i partnerstwo. Kolejne wyzwania są już znane: większa przestrzeń, dalszy rozwój usług i zmiany prawne, które mają umożliwić jeszcze lepsze działanie tej instytucji.